{"id":94,"date":"2019-08-29T19:28:39","date_gmt":"2019-08-29T17:28:39","guid":{"rendered":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/?page_id=94"},"modified":"2019-08-29T19:28:41","modified_gmt":"2019-08-29T17:28:41","slug":"orientacyjne-normy-rozwojowe-dla-dzieci-czteroletnich","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/orientacyjne-normy-rozwojowe-dla-dzieci-czteroletnich\/","title":{"rendered":"ORIENTACYJNE NORMY ROZWOJOWE DLA DZIECI CZTEROLETNICH"},"content":{"rendered":"\n

Poniewa\u017c w rozwoju dzieci w wieku trzech i czterech lat obserwuje si\u0119 du\u017ce r\u00f3\u017cnice indywidualne i r\u00f3\u017cne tempo rozwoju uwarunkowane m.in. odmiennymi do\u015bwiadczeniami rodzinnymi, to nie spos\u00f3b poda\u0107 precyzyjnych norm rozwojowych.
Pierwsze lata przedszkolne, to okres doskonalenia si\u0119 funkcji, czynno\u015bci i umiej\u0119tno\u015bci opanowanych przez dzieci w okresie wcze\u015bniejszym. Rozw\u00f3j dzieci i procesy doskonalenia charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017cym dynamizmem \u2013 tak, \u017ce mo\u017cna jedynie poda\u0107 orientacyjne normy rozwojowe. Poniewa\u017c niekt\u00f3rych zachowa\u0144 i czynno\u015bci dziecka nie da si\u0119 tak \u0142atwo zaobserwowa\u0107, to przy ich omawianiu podaj\u0119 przyk\u0142ady instrukcji, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cna takie zachowania sprowokowa\u0107, wywo\u0142a\u0107 (nauczyciel mo\u017ce sam przygotowa\u0107 sobie odpowiednie polecenia i instrukcje) \u2013 s\u0105 one zaznaczone kursyw\u0105<\/em>. Omawiaj\u0105c zachowania i umiej\u0119tno\u015bci typowe dla omawianego wieku, podkre\u015blam te, kt\u00f3re s\u0105 zawarte w arkuszach obserwacyjnych. Mam nadziej\u0119, \u017ce u\u0142atwi to obserwacj\u0119 dzieci podczas r\u00f3\u017cnych zaj\u0119\u0107 i pomo\u017ce zauwa\u017cy\u0107, co jest typowe dla obserwowanego dziecka.<\/p>\n\n\n\n

I Sprawno\u015b\u0107 ruchowa<\/strong> (du\u017ca motoryka)<\/p>\n\n\n\n

Dzieci czteroletnie s\u0105 ruchliwe i ta ruchliwo\u015b\u0107 przybiera ju\u017c formy zorganizowanej zabawy, lepsza jest tak\u017ce sprawno\u015b\u0107 i koordynacja ruch\u00f3w ni\u017c u dzieci m\u0142odszych.
Dziecko ch\u0119tnie biega, bawi si\u0119 w berka; skr\u0119ca pod k\u0105tem prostym przy zmianie kierunku. jego ruchy s\u0105 bardziej p\u0142ynne. Dzieci maj\u0105 potrzeb\u0119 \u0107wiczenia r\u00f3wnowagi, chodz\u0105 wi\u0119c po kraw\u0119\u017cnikach, murkach z szeroko roz\u0142o\u017conymi r\u0119kami, rzadko z kraw\u0119\u017cnik\u00f3w spadaj\u0105 (zamiast kraw\u0119\u017cnik\u00f3w mog\u0105 by\u0107 \u0142aweczki  przedszkolu). Sprawno\u015b\u0107 ruch\u00f3w wzrasta na tyle, \u017ce dzieci chodz\u0105 naprzemiennie po schodach, nie trzymaj\u0105c si\u0119 por\u0119czy, umiej\u0105 tak\u017ce kopn\u0105\u0107 pi\u0142k\u0119 z rozbiegu w kierunku podanym im przez nauczyciela. S\u0105 tak\u017ce samodzielne na placu zabaw, potrafi\u0105 samodzielnie wchodzi\u0107 na zje\u017cd\u017calni\u0119 i zje\u017cd\u017ca\u0107 z niej. Cz\u0119sto zmieniaj\u0105 rodzaj ruch\u00f3w, raczej nie usiedz\u0105 spokojnie, je\u015bli nie maj\u0105 innych zaj\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n

II Czynno\u015bci samoobs\u0142ugowe<\/strong> (sprawno\u015b\u0107 r\u0105k \u2013 ma\u0142a motoryka)<\/p>\n\n\n\n

Ruchy r\u0105k dzieci s\u0105 ju\u017c na tyle sprawne i skoordynowane, \u017ce potrafi\u0105 przenosi\u0107 kubek z p\u0142ynem, nie rozlewaj\u0105c go (oko\u0142o \u00be p\u0142ynu w kubku), potrafi\u0105 tak\u017ce pi\u0107 z niego bez rozlewania. Znacznie sprawniej r\u00f3wnie\u017c pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 sztu\u0107cami: jedz\u0105 sprawnie \u0142y\u017ck\u0105 i cz\u0119sto trzymaj\u0105 j\u0105 prawid\u0142owo (przy zm\u0119czenie, znowu trzymaj\u0105 \u0142y\u017ck\u0119 pe\u0142n\u0105 gar\u015bci\u0105), do\u015b\u0107 sprawnie jedz\u0105 widelcem. Dzieci w zasadzie samodzielnie si\u0119 rozbieraj\u0105 (bardzo rzadko prosz\u0105 o pomoc) i ubieraj\u0105, potrafi\u0105 prawid\u0142owo za\u0142o\u017cy\u0107 buty (tak\u017ce rzadko prosz\u0105 o pomoc przy ciasnych lub zapinanych na guziki ubraniach). Umiej\u0105 tak\u017ce samodzielnie my\u0107 z\u0119by i sprawnie to robi\u0105, s\u0105 tak\u017ce samodzielne w toalecie (prosz\u0105 o pomoc w wypadku niedyspozycji \u017co\u0142\u0105dkowej). Dzi\u0119ki takiej samodzielno\u015bci czuj\u0105 si\u0119 bardziej bezpieczne, nie prze\u017cywaj\u0105 l\u0119ku, \u017ce nie poradz\u0105 sobie bez rodzic\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

III Manipulacja i czynno\u015b\u0107 rysowania<\/strong> (sprawno\u015b\u0107 r\u0105k \u2013 ma\u0142a motoryka)<\/p>\n\n\n\n

Czterolatki coraz ch\u0119tniej korzystaj\u0105 z piaskownicy, bawi\u0105 si\u0119 foremkami, robi\u0105 babki, buduj\u0105 tunele, most itp. Lubi\u0105 tak\u017ce pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 innym materia\u0142em \u2013 z plasteliny lepi\u0105 ludziki (podstawowe cz\u0119\u015bci cia\u0142a), wyklejaj\u0105 plastelin\u0105 kontury. Od czterech lat zaczyna si\u0119 u dzieci fascynacja tworzenia z klock\u00f3w \u2013 sprawnie buduj\u0105 z wielu klock\u00f3w domy, wie\u017ce, inne budowle, korzystaj\u0105c z klock\u00f3w drewnianych i plastikowych. Dzieci zaczynaj\u0105 by\u0107 ju\u017c przygotowane, po pokazaniu przez nauczyciela, do prawid\u0142owego trzymania o\u0142\u00f3wka, ale na pocz\u0105tku z trudem, przez chwil\u0119 (potem ujmuj\u0105 do gar\u015bci\u0105), jest to umiej\u0119tno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy u dzieci \u0107wiczy\u0107. Dzieci zaczynaj\u0105 tak\u017ce wykonywa\u0107 skomplikowane ruchy pod kontrol\u0105 wzroku \u2013 potrafi\u0105, patrz\u0105c na wz\u00f3r, narysowa\u0107 k\u00f3\u0142ko. krzy\u017cyk, kwadrat (figury nie musz\u0105 by\u0107 r\u00f3wne, kszta\u0142t powinien przypomina\u0107 wz\u00f3r). Dzi\u0119ki rozwojowi sprawno\u015bci r\u0105k czterolatki koloruj\u0105 kilkoma kredkami obrazki, potrafi\u0105 rysowa\u0107 samodzielnie \u201eg\u0142owonoga\u201d (cz\u0142owiek maj\u0105cy g\u0142ow\u0119 z jej elementami oraz nogi odchodz\u0105ce od g\u0142owy), s\u0142oneczko i domek. Rysunki maj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 wielko\u015b\u0107, s\u0105 jeszcze nieporadne, krzywe, koloruj\u0105c dzieci wychodz\u0105 poza linie, ale wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 obrazka jest ju\u017c kolorowa.<\/p>\n\n\n\n

IV Spostrzeganie wzrokowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zdolno\u015b\u0107 do spostrzegania wzrokowego tak\u017ce si\u0119 doskonali. Dziecko w wieku powy\u017cej 4 lat zaczyna ju\u017c powoli spostrzega\u0107 nie ca\u0142o\u015bciowo, lecz w spos\u00f3b analityczno-syntetyczny.
Dziecko uwa\u017cnie ogl\u0105da obrazki i na polecenie pokazuje co jest \u201ena\u201d, \u201eza\u201d, \u201ew\u201d, \u201eobok\u201d. Rozumie te poj\u0119cia, spostrzega je, ale samodzielnie jeszcze nie nazywa.Rozpoznaje wg wzoru wszystkie podstawowe figury geometryczne i kilka liter drukowanych (Popatrz na r\u00f3\u017cne klocki <\/em>lub rysunki i podaj mi, <\/em>albo Poka\u017c taki sam, jak ten<\/em> \u2013 trzymany w r\u0119ce); potrafi z\u0142o\u017cy\u0107 w ca\u0142o\u015b\u0107 obrazek rozci\u0119ty na 4 nier\u00f3wne lub na 6 r\u00f3wnych cz\u0119\u015bci. Potrafi opisa\u0107 obrazek i wymieni\u0107 kilkana\u015bcie element\u00f3w i czynno\u015bci \u2013 wystarczy jedna lub dwie czynno\u015bci (Popatrz na obrazek i opowiedz o nim, powiedz, co obrazek przedstawia).<\/em> Dzieci w tym wieku potrafi\u0105 r\u00f3wnie\u017c spostrzec 8\u201310 r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy podobnymi obrazkami. Pocz\u0105tki spostrzegania analityczno-syntetycznego pozwalaj\u0105 dziecku na narysowanie wg wzoru figur z\u0142o\u017conych (Narysuj takie samo, jak to; <\/em>dziecko ca\u0142y czas patrzy na wz\u00f3r, mo\u017ce wodzi\u0107 po nim palcem, rysunek mo\u017ce mie\u0107 inn\u0105 wielko\u015b\u0107, mo\u017ce by\u0107 nieporadny, ale uk\u0142ad figur powinien odpowiada\u0107 wzorom; np. ko\u0142o wpisane w tr\u00f3jk\u0105t; w kwadrat, a w nim narysowany krzy\u017cyk; w tych pr\u00f3bach nie nale\u017cy dziecku pomaga\u0107, ma ono pracowa\u0107 samodzielnie!). 
Jak wspomniano, czynno\u015bci analityczno syntetyczne w spostrzeganiu wzrokowym s\u0105 podstaw\u0105 rozpoznawania liter i nauki pisania i czytania.<\/p>\n\n\n\n

V Spostrzeganie s\u0142uchowe<\/strong> (funkcje s\u0142uchowo-j\u0119zykowe)<\/p>\n\n\n\n

Procesy rozwojowe i \u0107wiczenia s\u0142uchowe w przedszkolu znacznie usprawniaj\u0105 spostrzeganie s\u0142uchowe u dzieci czteroletnich. Potrafi\u0105 one s\u0142ucha\u0107 uwa\u017cnie przez oko\u0142o 10 minut czytania ksi\u0105\u017cki, czasem przerywaj\u0105 i zadaj\u0105 pytania. na tyle dobrze zapami\u0119tuj\u0105 s\u0142uchany tekst, \u017ce potrafi\u0105 kr\u00f3tko opowiedzie\u0107 zdaniami jego tre\u015b\u0107. 
U czterolatk\u00f3w zaczynaj\u0105 si\u0119 powoli doskonali\u0107 analityczno-syntetyczne zdolno\u015bci do spostrzegania zale\u017cno\u015bci czasowych mi\u0119dzy d\u017awi\u0119kami, potrafi\u0105 odtworzy\u0107, uderzaj\u0105c r\u0105czk\u0105 o st\u00f3\u0142 rytmy (co najmniej dwa z podanych rytm\u00f3w). (Pos\u0142uchaj, uderz\u0119 r\u0119k\u0105 o st\u00f3\u0142, staraj si\u0119 to zapami\u0119ta\u0107 i jak Ci powiem, to tak samo uderzaj r\u0105czk\u0105 o st\u00f3\u0142; Pos\u0142uchaj <\/em>uderzamy, a teraz Ty;<\/em> kropka w arkuszu oznacza jedno uderzenia, a kreska \u2013 przerw\u0119 mi\u0119dzy uderzeniami; mo\u017cna samemu przygotowa\u0107 kilka prostych rytm\u00f3w i wystuka\u0107 je na b\u0119benku itp.). Dzieci ju\u017c potrafi\u0105 po \u0107wiczeniach podzieli\u0107 zdanie na 4, 5 wyraz\u00f3w (kawa\u0142k\u00f3w) (Pos\u0142uchajcie, powiem Wam kr\u00f3tk\u0105 bajk\u0119 bia\u0142y kotek pije mleko<\/strong> teraz t\u0119 bajk\u0119 podziel\u0119 na kawa\u0142ki, na s\u0142owa:  bia\u0142y<\/strong> \u2013 kotek<\/strong> \u2013 pije<\/strong> \u2013  mleko. <\/strong>Wyklaszczemy to razem, jeszcze raz i jeszcze raz. A teraz pos\u0142uchajcie (pos\u0142uchaj) innej bajki, o piesku: ma\u0142y<\/strong> piesek macha ogonem.<\/strong> Podziel t\u0119 bajk\u0119 na kawa\u0142ki, na s\u0142owa i zaklaszcz. A inna bajka \u2013 ma\u0142a kr\u00f3wka szuka swej mamy; latem ju\u017c mocno \u015bwieci s\u0142onko<\/strong> itp.<\/strong><\/em>). Potrafi\u0105 tak\u017ce, po \u0107wiczeniach, podzieli\u0107 wyraz na 2, 3 sylaby (Pos\u0142uchaj, takie pi\u0119kne s\u0142owo: mama,<\/strong> podziel\u0119 na takie kawa\u0142ki, jak otwiera mi si\u0119 buzia: ma \u2013 ma, <\/strong>daj r\u0105czki, razem b\u0119dziemy klaska\u0107: ma \u2013 ma,<\/strong> dobrze. A teraz inne s\u0142owo, pos\u0142uchaj i te\u017c klaszcz dziel\u0105c to s\u0142owo na kawa\u0142ki, tak, jak otwiera si\u0119 buzia: pi\u0142 \u2013 ka, sto \u2013 lik, ko \u2013 tek, sa \u2013 mo \u2013 ch\u00f3d, ta \u2013 bli \u2013 ca, po \u2013 d\u0142o \u2013 ga <\/strong><\/em>itd.).
Dzieci do\u015b\u0107 szybko ucz\u0105 si\u0119 kr\u00f3tkich wierszyk\u00f3w odtwarzaj\u0105c rymy i rytmy (4, 5powt\u00f3rze\u0144). Czynno\u015bci analityczno-syntetyczne w spostrzeganiu s\u0142uchowym s\u0105 niezb\u0119dne w r\u00f3\u017cnicowaniu d\u017awi\u0119k\u00f3w mowy ludzkiej, a tym samym w nauce czytania i pisania.<\/p>\n\n\n\n

VI Mowa<\/strong> (funkcje s\u0142uchowo-j\u0119zykowe)<\/p>\n\n\n\n

W wieku powy\u017cej 4 lat znacz\u0105co wzrasta zas\u00f3b s\u0142ownictwa u dzieci, nast\u0119puje stopniowa gramatyzacja mowy, wyd\u0142u\u017caj\u0105 si\u0119 wypowiedzi dzieci, mowa opr\u00f3cz funkcji komunikacyjnej, pe\u0142ni funkcj\u0119 narracyjn\u0105 (dzieci zaczynaj\u0105 opowiada\u0107). Staj\u0105 si\u0119 bardziej czu\u0142e na rytm mowy i rymy (okres zabawy s\u0142owami). Nadal wyst\u0119puje wymowa dzieci\u0119ca (sepleni, szepleni, rera przy prawid\u0142owym uk\u0142adzie narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych). Przy niew\u0142a\u015bciwym uk\u0142adzie narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych niezb\u0119dna jest pomoc logopedy. Dziecko wypowiada si\u0119 zdaniami rozwini\u0119tymi, wyst\u0119puj\u0105 sporadycznie b\u0142\u0119dy gramatyczne, ko\u0144c\u00f3wki czasownik\u00f3w osobowych s\u0105 w\u0142a\u015bciwe dla danej p\u0142ci, u\u017cywa rzeczownik\u00f3w, czasownik\u00f3w, przymiotnik\u00f3w, przys\u0142\u00f3wk\u00f3w. Potrafi ju\u017c opisa\u0107 obrazek przy pomocy zda\u0144. Ma dobr\u0105 pami\u0119\u0107 s\u0142uchow\u0105 \u2013 tak, \u017ce rozumie tre\u015b\u0107 z\u0142o\u017conych polece\u0144 (4, 5 polece\u0144 w jednym) i potrafi je spe\u0142ni\u0107. Dzieci my\u015bl\u0105 przy pomocy s\u0142\u00f3w, m\u00f3wi\u0105 do siebie w czasie zabaw dowolnych, bawi\u0105 si\u0119 s\u0142owami, zmieniaj\u0105c je, dobieraj\u0105c rymy; mowa emocjonalna (w g\u0142osie wyra\u017anie s\u0142ycha\u0107 zaanga\u017cowanie emocjonalne). Dzieci umiej\u0105 tak\u017ce u\u0142o\u017cy\u0107 kr\u00f3tkie opowiadanie, np. jakie jest lato,itp.(jaki jest m\u00f3j pies, jakie s\u0105 ulubione moje zabawki itp.).<\/p>\n\n\n\n

VII My\u015blenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dziecko powy\u017cej 4 lat wykonuje ju\u017c czynno\u015bci umys\u0142owe wewn\u0119trzne, oparte na materiale wyobra\u017ceniowym, a dokonuje ich w sytuacjach konkretnych (my\u015blenie konkretno-wyobra\u017ceniowe). Okre\u015blona sytuacja aktualizuje \u015blady pami\u0119ciowe uprzednich do\u015bwiadcze\u0144 i informacji, dziecko operuje nimi w my\u015bli, a gotowy efekt my\u015blowy stosuje w praktyce. Jak podano wy\u017cej, uk\u0142ad nerwowy powinien osi\u0105gn\u0105\u0107 ju\u017c tak\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107, aby operowa\u0107 informacjami, a dziecko powinno mie\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 informacji. Poziom operowania informacjami jest znacznie wy\u017cszy ni\u017c u trzylatk\u00f3w. Cz\u0119\u015bciej obserwowa\u0107 mo\u017cna wnioskowanie, czy te\u017c my\u015blenie przyczynowo-skutkowe. Dziecko potrafi doko\u0144czy\u0107 zdanie typu: W<\/em> dzie\u0144 jest jasno, bo… ; Zim\u0105 ubieramy si\u0105 (jak?), bo jest … ; Chleb kroimy no\u017cem, bo jest…<\/em>.<\/em>.  Bez k\u0142opot\u00f3w potrafi u\u0142o\u017cy\u0107 czteroobrazkow\u0105 historyjk\u0119 i opowiedzie\u0107 j\u0105.
Potrafi tak\u017ce zdefiniowa\u0107, \u201eprzez u\u017cytek\u201d lub opis, s\u0142owa: pi\u0142ka, kot, kredka, kwiatekitp. (definiowanie to odpowied\u017a na pytanie \u201eco to jest\u201d; definiowanie \u201eprzez u\u017cytek\u201d \u2013 np. Pi\u0142ka, to do grania;<\/em> definiowanie przez opis: Pi\u0142ka jest okr\u0105g\u0142a, mo\u017ce by\u0107 kolorowa, gra si\u0119 w nog\u0119, <\/em>itd.; definicje opisowe s\u0105 typowe dla dzieci starszych i \u015bwiadcz\u0105 o wy\u017cszym poziomie my\u015blenia). Dziecko potrafi poda\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 np. mi\u0119dzy krow\u0105 a koniem, sto\u0142em a krzes\u0142em, radiem a telewizorem, nog\u0105 a r\u0119k\u0105 itp. (Pomy\u015bl ipowiedz, czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 miedzy sob\u0105, dlaczego s\u0105 inne krowa i ko\u0144?<\/em> \u2013 dzieci podaj\u0105 ju\u017c bardziej istotne r\u00f3\u017cnice ni\u017c barwa lub wielko\u015b\u0107, s\u0105 to zwykle r\u00f3\u017cnice dotycz\u0105ce budowy lub czynno\u015bci, np. krowa ma rogi, a ko\u0144 \u2013 nie, krowa daje mleko, a ko\u0144 nie, ko\u0144 ma inny ogon ni\u017c krowa, na koniu si\u0119 jedzie, a na krowie \u2013 nie itd.). <\/em>Dzieci zaczynaj\u0105 by\u0107 krytyczne w my\u015bleniu i np. potrafi\u0105 powiedzie\u0107, co jest \u201eniem\u0105drego\u201d (absurdalnego) w zdaniach typu: Ch\u0142opiec w\u0142o\u017cy\u0142 buty na r\u0119ce i wszed\u0142 na t\u0119cz\u0119 itp. (Pos\u0142uchaj i powiedz, co tu jest niem\u0105drego, dlaczego to jest niem\u0105dre; <\/em>inne przyk\u0142ady: krasnoludek poprosi\u0142 biedronk\u0119, \u017ceby da\u0142a mu swego mleka;mama wesz\u0142apo drabinie na dach, aby podla\u0107 kwiatki, kt\u00f3re rosn\u0105 na antenie telewizyjnej itp.). Czterolatki zadaj\u0105 du\u017co pyta\u0144: po co; dlaczego?; jak?…. S\u0105 ciekawe, chc\u0105 zrozumie\u0107 ro\u017cne sytuacje i wydarzenia.<\/p>\n\n\n\n

VIII Matematyka <\/strong>(my\u015blenie matematyczne)<\/p>\n\n\n\n

My\u015blenie i umiej\u0119tno\u015bci matematyczne s\u0105 w du\u017cym stopniu uwarunkowane \u015brodowiskowo. St\u0105d mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 du\u017ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy dzie\u0107mi czteroletnimi \u2013 jedne doskonale licz\u0105, kolejno nawet do kilkudziesi\u0119ciu, inne maj\u0105 trudno\u015bci z przeliczeniem palc\u00f3w u jednej r\u0119ki. Odpowiednie zaj\u0119cia w przedszkolu mog\u0105 t\u0119 sytuacj\u0119 zmieni\u0107 i wyr\u00f3wna\u0107 poziom dzieci.
Poni\u017cej podaj\u0119 normy typowe dla przeci\u0119tnych czterolatk\u00f3w. Dzieci potrafi\u0105 na polecenie poda\u0107 3 klocki, 2 ksi\u0105\u017cki, 4 kredki itp. Rozumiej\u0105, \u017ce ostatni liczebnik zbioru okre\u015bla liczebno\u015b\u0107 tego zbioru \u2013 potrafi\u0105 prawid\u0142owo przeliczy\u0107 zbi\u00f3r 4, 5 kredek i poda\u0107, ile jest tu kredek; potrafi\u0105 pokaza\u0107 na polecenie sw\u00f3j drugi palec, pi\u0105ty, trzeci, pierwszy, czwarty. Dziecko na polecenie potrafi na jednej kupce u\u0142o\u017cy\u0107 3 klocki, na drugiej 4 i wskaza\u0107, gdzie jest wi\u0119cej, a gdzie mniej. Bawi\u0105c si\u0119 klockami lub rysunkami figur, potrafi nazwa\u0107 trzy figury geometryczne: kwadrat, ko\u0142o, tr\u00f3jk\u0105t. Czterolatki zaczynaj\u0105 tak\u017ce samodzielnie klasyfikowa\u0107, potrafi\u0105 na polecenie podzieli\u0107 ro\u017cne klocki na kupki tak, by by\u0142y w ka\u017cdej kupce klocki do siebie podobne (warto polecenie powtarza\u0107, by dziecko mia\u0142o szans\u0119 na stosowanie kilku kryteri\u00f3w klasyfikacyjnych; np. barwa, wielko\u015b\u0107, grubo\u015b\u0107, kszta\u0142t itp.).<\/p>\n\n\n\n

IX Emocje i funkcjonowanie w grupie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak wspomniano, dzieci kieruj\u0105 si\u0119 w swoim dzia\u0142aniu g\u0142\u00f3wnie emocjami. Emocje czterolatk\u00f3w nie s\u0105 ju\u017c tak gwa\u0142towne, jak dzieci m\u0142odszych, ale nadal charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017cym nat\u0119\u017ceniem, spontaniczno\u015bci\u0105, zmienno\u015bci\u0105 i kr\u00f3tkim czasem trwania. Dzieci czteroletnie tak\u017ce maj\u0105 sw\u00f3j trudniejszy okres \u2013 poznaj\u0105 swoje mo\u017cliwo\u015bci w relacjach z doros\u0142ymi i pr\u00f3buj\u0105 rozkazywa\u0107 doros\u0142ym, wiernie na\u015bladuj\u0105c ich ton i spos\u00f3b wydawania polece\u0144 (np. upad\u0142a dziecku zabawka, a ono: Podnie\u015b mi samochodzik, ju\u017c, podnie\u015b! S\u0142yszysz? W tej chwili podnie\u015b! <\/em>itp.). Odmowa powoduje z\u0142o\u015b\u0107, p\u0142acz i awantura gotowa. Najlepiej obr\u00f3ci\u0107 sytuacj\u0119 w \u017cart: Co si\u0119 sta\u0142o? Wr\u00f3\u017cka Ci\u0119 zaczarowa\u0142a i zamiast du\u017cego synka mam niemowlaczka, kt\u00f3ry nic nie potrafi! Musz\u0119 poszuka\u0107 pieluszki, smoczka, kupi\u0107 ma\u0142e \u0142\u00f3\u017ceczko… <\/em>itp. \u015amiech roz\u0142adowuje atmosfer\u0119 a\u017c… do najbli\u017cszego razu. Taki okres te\u017c trwa ok. 2\u20134 miesi\u0119cy. Dzieci w tym wieku s\u0105 na og\u00f3\u0142 pogodne, zaciekawione zaj\u0119ciami i ro\u017cnymi czynno\u015bciami, a g\u0142\u00f3wnie zabawami z r\u00f3wie\u015bnikami. Dziecko ju\u017c nie p\u0142acze po rozstaniu z rodzicami, bardzo cz\u0119sto jest zainteresowane zaj\u0119ciami, preferuje pewne z nich. Nie jest ju\u017c takie pos\u0142uszne \u2013 nie zawsze podporz\u0105dkowuje si\u0119, pyta: dlaczego, po co. Anga\u017cuje si\u0119 w zabawy a r\u00f3wie\u015bnikami, ale potrafi zgodnie bawi\u0107 si\u0119 z dzie\u0107mi do\u015b\u0107 kr\u00f3tko. Je\u017celi dziecku na czym\u015b zale\u017cy, to ponawia pr\u00f3by, pr\u00f3buje pokonywa\u0107 trudno\u015bci, raczej nie p\u0142acze w\u00f3wczas.
Jest radosne, pogodne, inicjuje zabawy, ma wiele pomys\u0142\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poniewa\u017c w rozwoju dzieci w wieku trzech i czterech lat obserwuje …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-94","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/94","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/94\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95,"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/94\/revisions\/95"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}