{"id":92,"date":"2019-08-29T19:27:32","date_gmt":"2019-08-29T17:27:32","guid":{"rendered":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/?page_id=92"},"modified":"2019-08-29T19:27:33","modified_gmt":"2019-08-29T17:27:33","slug":"ksztaltowanie-czynnosci-samoobslugowych","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/ksztaltowanie-czynnosci-samoobslugowych\/","title":{"rendered":"KSZTA\u0141TOWANIE CZYNNO\u015aCI SAMOOBS\u0141UGOWYCH"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przedszkolach sporo uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 kszta\u0142towaniu umiej\u0119tno\u015bci samoobs\u0142ugowych dzieci. Ka\u017cda nauczycielka stara si\u0119 mo\u017cliwie szybko nauczy\u0107 dzieci samodzielno\u015bci oraz&nbsp;&nbsp; dba\u0142o\u015bci o \u0142ad i porz\u0105dek. Gdy tylko dzieci potrafi\u0105 si\u0119 same ubra\u0107 i rozebra\u0107, umy\u0107 r\u0119ce, skorzysta\u0107 z toalety, praca nauczycielki staje si\u0119 \u0142atwiejsza, a dzieci pomagaj\u0105 w utrzymaniu porz\u0105dku. Nie musi przerywa\u0107 zaj\u0119\u0107, aby zaprowadzi\u0107 ka\u017cde dziecko do \u0142azienki, ka\u017cdemu umy\u0107 r\u0119ce i ka\u017cdemu podci\u0105gn\u0105\u0107 spodenki po skorzystaniu z toalety.<br>Patrz\u0105c na dzieci, kt\u00f3re przychodz\u0105 do przedszkola, odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce s\u0105 one zdecydowanie mniej samodzielne ni\u017c dawniej. Zabiegani, zapracowani zm\u0119czeni rodzice zbyt cz\u0119sto wyr\u0119czaj\u0105 dzieci w najprostszych nawet czynno\u015bciach, t\u0142umacz\u0105c: Nie mam czasu czeka\u0107 a\u017c si\u0119 ubierze&#8230;, Wszystko, co robi, trwa godzinami&#8230;, Jak myje r\u0119ce, to zalewa ca\u0142\u0105 \u0142azienk\u0119 i mam jeszcze wi\u0119cej pracy&#8230;. Mniejsz\u0105 uwag\u0119 przywi\u0105zuj\u0105 do konieczno\u015bci wczesnego kszta\u0142towania czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych u swych dzieci. Niekt\u00f3rzy rodzice t\u0142umacz\u0105 ten fakt tak\u017ce tym, \u017ce dziecko jest jeszcze ma\u0142e i nie potrafi wykona\u0107 tak z\u0142o\u017conych czynno\u015bci, nie wie lub nie pami\u0119ta, co si\u0119 zak\u0142ada najpierw, a co potem. Dlatego m\u0142odszy przedszkolak cz\u0119sto najpierw zak\u0142ada buty, a potem z trudem pr\u00f3buje za\u0142o\u017cy\u0107 spodnie. Bywa te\u017c tak, \u017ce \u201ekochaj\u0105ce&#8221; babcie, wyr\u0119cza\u00adj\u0105c wnuka, argumentuj\u0105: On ma takie ma\u0142e r\u0105czki&#8230;, Ja koszulk\u0119 w\u0142o\u017c\u0119 w spodnie dok\u0142adniej i b\u0119dzie mu ciep\u0142o&#8230;, Przecie\u017c jest taki malutki&#8230;, W \u017cyciu jeszcze si\u0119 napracuje&#8230; Wiele jest tutaj nieporozumie\u0144 i braku wyobra\u017ani.<br>Najwi\u0119cej k\u0142opot\u00f3w z wykonywaniem czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych wyst\u0119puje w pierwszym okresie pobytu dziecka w przedszkolu. Dotyczy to nie tylko m\u0142odszych, ale tak\u017ce starszych przedszkolak\u00f3w. Kiedy mija pierwszy szok adaptacyjny, okazuje si\u0119, \u017ce \u201enowe&#8221; dzieci przychodz\u0105ce do przedszkola najcz\u0119\u015bciej:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>stoj\u0105 bezradnie w szatni i nawet nie pr\u00f3buj\u0105 zdejmowa\u0107 lub zak\u0142ada\u0107 ubranek; po prostu czekaj\u0105 a\u017c doros\u0142y wszystko ko\u0142o nich zrobi; w trakcie posi\u0142k\u00f3w chc\u0105, \u017ceby je karmi\u0107, i oczekuj\u0105, \u017ce nauczycielka usi\u0105dzie bardzo blisko, b\u0119dzie zabawia\u0142a opo\u00adwiadaniem i podawa\u0142a k\u0119ski, a one je po\u0142kn\u0105 bez wysi\u0142ku gryzienia;<\/li><li>&nbsp;zamiast sprawnie i poprawnie umy\u0107 si\u0119 w \u0142azience, zaczynaj\u0105 \u201echlapa\u0107&#8221; wod\u0105, bawi\u0107 si\u0119 myd\u0142em, ogl\u0105da\u0107 i przewiesza\u0107 r\u0119czniki;<\/li><li>&nbsp;domagaj\u0105 si\u0119 pomocy nauczycielki przy \u015bci\u0105ganiu lub podci\u0105ganiu majtek, gdy musz\u0105 korzysta\u0107 z ubikacji.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poniewa\u017c nauczycielka jest jedna, a dzieci du\u017co, spe\u0142nienie takich oczekiwa\u0144 jest niemo\u017cliwe. Zreszt\u0105 nie o to tutaj chodzi. Wa\u017cnym zadaniem wychowawczym domu i przedszkola jest ukszta\u0142towanie czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych u dzieci tak, aby potem przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 one w nawyki. Oczywi\u015bcie dzieci ucz\u0119szczaj\u0105ce do przedszkola musz\u0105 by\u0107 samodzielne na miar\u0119 swoich mo\u017cliwo\u015bci. Ponadto, jak to p\u00f3\u017aniej wyja\u015bni\u0119, dbanie o \u0142ad i porz\u0105dek jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z funkcjonowaniem umys\u0142owym dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Jak dzieci ucz\u0105 si\u0119 czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warunkiem usamodzielnienia si\u0119 dziecka jest jego zaradno\u015b\u0107, a wi\u0119c umiej\u0119tno\u015b\u0107 wykonywania pewnych czynno\u00ad\u015bci g\u0142\u00f3wnie samoobs\u0142ugowych bez pomocy doros\u0142ych. Jest to wynik rozwijaj\u0105cego si\u0119 w\u0142asnego \u201eJa&#8221;, szczeg\u00f3lnie w zakresie samokontroli i rosn\u0105cej sprawno\u015bci dziecka. Poni\u017cej podaj\u0119 wybrane informacje dotycz\u0105ce kszta\u0142towania si\u0119 umiej\u0119tno\u015bci zaliczanych do samoobs\u0142ugi; pochodz\u0105 one z bada\u0144 nad rozwojem psychoruchowym dziecka.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Tu\u017c przed uko\u0144czeniem drugiego roku \u017cycia (21. miesi\u0105c \u017cycia) dziecko potrafi trzyma\u0107 jedn\u0105 r\u0119k\u0105 ma\u0142\u0105 fili\u017cank\u0119 i z niej pi\u0107. Lepiej radzi sobie, jedz\u0105c \u0142y\u017ck\u0105, chocia\u017c trzyma j\u0105 chwytem nak\u0142adkowym.<\/li><li>Dwulatek lubi pomaga\u0107 doros\u0142ym w pracy domowej. Du\u017co przy tym m\u00f3wi, wszystkiego dotyka, zagl\u0105da w ka\u017cdy k\u0105t i bez przerwy pyta. Dziecko stara si\u0119 ju\u017c by\u0107 us\u0142u\u017cne i ch\u0119tnie wykonuje polecenia doros\u0142ych, cieszy je te\u017c ka\u017cda pochwa\u0142a.<\/li><li>Dziecko maj\u0105ce dwa i p\u00f3\u0142 roku umie przynie\u015b\u0107 z kuchni szklank\u0119 z wod\u0105 bez rozlania (nape\u0142nion\u0105 do 3\/4 wy\u00adsoko\u015bci naczynia). Potrafi samodzielnie w\u0142o\u017cy\u0107 majtki i spodenki, a tak\u017ce skarpety i buciki. Nie radzi sobie jeszcze ze sznurowad\u0142ami i klamerkami. Pr\u00f3buje rozpi\u0105\u0107 guziki przy bluzce: rozci\u0105ga zapi\u0119cie i z wysi\u0142kiem wypycha palcami guziki z dziurek.<\/li><li>Trzylatek myje twarz i r\u0119ce bez zamoczenia sobie ubrania i wyciera je r\u0119cznikiem. Potraf tak\u017ce samodzielnie je\u015b\u0107, a w sytuacjach zabawowych doskonali te umiej\u0119tno\u015bci, z zapa\u0142em karmi\u0105c, k\u0105pi\u0105c i czesz\u0105c lalki.<\/li><li>M\u0142odsze i starsze przedszkolaki to dzieci us\u0142u\u017cne wobec siebie i doros\u0142ych. Pomaganie kolegom i doros\u0142ym sprawia im wyra\u017an\u0105 przyjemno\u015b\u0107. Staraj\u0105 si\u0119 wyr\u0119cza\u0107 wszystkich w prostych czynno\u015bciach,&nbsp; a tak\u017ce z ch\u0119ci\u0105 podaj\u0105 r\u00f3\u017cne przedmioty.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>O tym, jak opanowanie czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych i porz\u0105dkowych wp\u0142ywa na rozw\u00f3j intelektualny dzieci<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Starsze przedszkolaki maj\u0105 ju\u017c w zasadzie opanowane najwa\u017cniejsze czynno\u015bci samoobs\u0142ugowe: potrafi\u0105 same je\u015b\u0107 i pi\u0107, wymagaj\u0105 tylko troch\u0119 wsparcia przy ubieraniu si\u0119, samodzielnie korzystaj\u0105 z toalety itp. Potrafi\u0105 tak\u017ce pe\u0142ni\u0107 dy\u017cury jednodniowe i robi\u0105 to ch\u0119tnie, chocia\u017c czasami nauczycielka musi przypomnie\u0107 dy\u017curnemu o jego obowi\u0105zkach.<br>Pi\u0119ciolatki czuj\u0105 si\u0119 wyr\u00f3\u017cnione, gdy mog\u0105 pomaga\u0107 nauczycielce i wyr\u0119cza\u0107 j\u0105 w wielu czynno\u015bciach, a dy\u017cury pe\u0142ni\u0105 z wielk\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105. Dlatego mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce nie trzeba ju\u017c zajmowa\u0107 si\u0119 analiz\u0105 procesu uczenia si\u0119 dzieci w takich sytuacjach jak: ubieranie si\u0119, jedzenie, sprz\u0105tanie itd. Jest jednak inaczej i ma to g\u0142\u0119boki sens, je\u017celi chcemy zapewni\u0107 dzieciom sukcesy w edukacji szkolnej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><br>W trakcie opanowywania czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych dziecko uczy si\u0119 tak organizowa\u0107 swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107, by osi\u0105gn\u0105\u0107 zamierzony cel.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dowiaduje si\u0119 te\u017c, \u017ce w niekt\u00f3rych, sytuacjach nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 wykonywania pewnych czynno\u015bci i dlatego rozs\u0105dniej jest wykona\u0107 to, co trzeba, szybko i sprawnie. Na przyk\u0142ad: je\u017celi dziecko sprawnie umyje i wytrze r\u0119ce, ma poczucie sprawstwa, doznaje przyjemno\u015bci i cieszy si\u0119, \u017ce wykona\u0142o co\u015b po\u017cytecznego. Ponadto jest jeszcze przy tej okazji chwalone, a wi\u0119c odczuwa komfort. Te wspania\u0142e doznania przenosi na inne sytuacje zadaniowe. Je\u017celi dziecko wie, \u017ce nie ma sensu buntowa\u0107 si\u0119 przed wykonaniem czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych (sprawnie si\u0119 ubiera, ch\u0119tnie siada do sto\u0142u i samodzielnie je itd.), rozumie tak\u017ce i to, \u017ce nie warto oci\u0105ga\u0107 si\u0119 ze spe\u0142nianiem polece\u0144 nauczycielki w trakcie zaj\u0119\u0107 dydaktycznych. Zadziwiaj\u0105ce jest to, \u017ce&nbsp;<strong>spos\u00f3b wykonywania czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych i porz\u0105dkowych przenosi si\u0119 tak\u017ce na czynno\u015bci intelektualne<\/strong>. Z analizy dzieci\u0119cych zachowa\u0144 wynikaj\u0105 przedstawione poni\u017cej wnioski:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Dzieci, kt\u00f3re marudz\u0105 i oci\u0105gaj\u0105 si\u0119 przy prawie ka\u017cdej czynno\u015bci samoobs\u0142ugowej, przenosz\u0105 ten styl zachowania na sytuacje zadaniowe typu dydaktycznego: zbyt wolno uk\u0142adaj\u0105 przedmioty potrzebne do zaj\u0119\u0107, zwlekaj\u0105 z wykonaniem polece\u0144, a na dodatek pokazuj\u0105, jak wielk\u0105 \u0142ask\u0105 czyni\u0105 nauczycielce.<\/li><li>Dzieci, kt\u00f3re \u201esiej\u0105&#8221; ba\u0142agan (rzuc\u0105 r\u0119cznik byle gdzie, depcz\u0105 po swoich ubraniach w szatni, przeci\u0105gaj\u0105 si\u0119 przy stole i rozrzucaj\u0105 jedzenie itd.) s\u0105 zwykle r\u00f3wnie niestaranne w realizacji zada\u0144 typu intelektualnego: je\u017celi maj\u0105 co\u015b sensownego zbudowa\u0107 z klock\u00f3w, to nie widz\u0105 potrzeby, aby je wcze\u015bniej przygotowa\u0107, porz\u0105dnie u\u0142o\u017cy\u0107. Dlatego ci\u0105gle czego\u015b szukaj\u0105, przesuwaj\u0105, przestawiaj\u0105 i s\u0105 tym tak poch\u0142oni\u0119te, \u017ce trac\u0105 z pola widzenia sens zadania.<\/li><li>Dzieci, kt\u00f3re przy wykonaniu czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych domagaj\u0105 si\u0119 pomocy, chocia\u017c przy niewielkim wysi\u0142ku poradzi\u0142yby sobie same, przenosz\u0105 to zachowanienawyk na sytuacje zadaniowe typu intelektualnego: zaczynaj\u0105 narzeka\u0107, \u017ce jest to dla nich za trudne, \u017ce nie wiedz\u0105, jak to zrobi\u0107, szukaj\u0105 wzrokiem nauczycielki, a gdy ta spojrzy w ich kierunku, demonstruj\u0105 bezradno\u015b\u0107. Nauczycielka oczywi\u015bcie podchodzi do nich i pomaga. Tym sposobem, dzieci te kolejny raz dowiaduj\u0105 si\u0119, \u017ce op\u0142aca si\u0119 by\u0107 bezradnym.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maj\u0105c to wszystko na uwadze, radz\u0119 dok\u0142adnie przyjrze\u0107 si\u0119 temu, jak starsze przedszkolaki wykonuj\u0105 czynno\u015bci samoobs\u0142ugowe. Na tej podstawie mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dzieci, kt\u00f3re wykonuj\u0105 je niech\u0119tnie: grymasz\u0105, oci\u0105gaj\u0105 si\u0119, buntuj\u0105, manifestuj\u0105, \u017ce s\u0105 \u0142askawe wykona\u0107 polecenie, demonstruj\u0105 bezradno\u015b\u0107 i dopominaj\u0105 si\u0119 daleko id\u0105cej pomocy np. przy ubieraniu si\u0119 i jedzeniu, chocia\u017c przy odrobinie wysi\u0142ku mog\u0105 samodzielnie wykona\u0107 te czynno\u015bci. Ponadto dzieci te \u201esiej\u0105&#8221; tak\u017ce ba\u0142agan: gdziekolwiek s\u0105 i co by nie robi\u0142y, to dooko\u0142a nich jest pe\u0142no porozrzucanych rzeczy czy uszkodzonych przedmiot\u00f3w. Dzieci, kt\u00f3re tak si\u0119 zachowuj\u0105, wymagaj\u0105 wsparcia i szczeg\u00f3lnej opieki wychowawczej. Je\u017celi nie uda si\u0119 zmieni\u0107 ich zachowa\u0144 w zakresie czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych i porz\u0105dkowych na lep\u00adsze, to pojawi\u0105 si\u0119 nast\u0119pne k\u0142opoty, tym razem ju\u017c typu intelektualnego. Dzieci te b\u0119d\u0105 \u017ale funkcjonowa\u0107 przy rozwi\u0105zywaniu zada\u0144 wymagaj\u0105cych wysi\u0142ku.<br>Przed podj\u0119ciem ka\u017cdego trudniejszego zadania dzieci z tej grupy b\u0119d\u0105 oci\u0105ga\u0107 si\u0119 i marudzi\u0107 tak d\u0142ugo, a\u017c zapomn\u0105, co mia\u0142y wykona\u0107. Gdy doros\u0142y im o tym przypomni, ponownie b\u0119d\u0105 zwleka\u0107 z podj\u0119ciem dzia\u0142ania. W takiej sytuacji rodzi si\u0119 konflikt pomi\u0119dzy doros\u0142ym i dzieckiem, bo doros\u0142y przecie\u017c nie mo\u017ce ust\u0105pi\u0107. Dzieci to czuj\u0105, zaczynaj\u0105 p\u0142aka\u0107 i wykonanie zadania schodzi na dalszy plan. Je\u017celi ju\u017c uda si\u0119 nak\u0142oni\u0107 te dzieci do zaj\u0119cia si\u0119 zadaniem, to i tak pokazuj\u0105 one bezradno\u015b\u0107, domagaj\u0105 si\u0119 pomocy i robi\u0105 dos\u0142ownie wszystko, aby przerwa\u0107 wykonywanie zadania. Analizuj\u0105c ich sytuacj\u0119, dostrzec mo\u017cna chaotyczne ruchy i bezsensowne przek\u0142adanie przedmiot\u00f3w. Bywa te\u017c, \u017ce zastygaj\u0105 w bezruchu i patrz\u0105 bezmy\u015blnie przed siebie albo zajmuj\u0105 si\u0119 sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Najwa\u017cniejsze zachowania nawykowe, kt\u00f3re warto kszta\u0142towa\u0107 u przedszkolaka<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osiem zachowa\u0144 nawykowych, kt\u00f3re warto kszta\u0142towa\u0107 u przedszkolak\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Pomaganie innym.<\/strong>&nbsp;Wiek przedszkolny jest najlepszym okresem dla kszta\u0142towania potrzeby niesienia pomocy innym. W tym czasie dziecko chce by\u0107 us\u0142u\u017cne i jest ch\u0119tne do pomocy. Wystarczy pomaganie innym skojarzy\u0107 z przyjemnymi prze\u017cyciami. Doro\u015bli maj\u0105 wi\u0119c okazywa\u0107 rado\u015b\u0107, nawet przesadnie, gdy dziecko stara si\u0119 pom\u00f3c, nawet w\u00f3wczas, gdy czyni to niezdarnie. Trzeba tak\u017ce w obecno\u015bci dziecka g\u0142o\u015bno opowiada\u0107 o tym, co dobrego ono zrobi\u0142o, a tak\u017ce jakie jest to wa\u017cne i potrzebne. Dzi\u0119ki temu dziecko zaczyna rozumie\u0107, \u017ce pomaganie innym jest wa\u017cn\u0105 powinno\u015bci\u0105 i \u017ce mo\u017cna by\u0107 z tego dumnym.<\/li><li><strong>Nawyk dba\u0142o\u015bci o to, aby rzeczy by\u0142y na swoim miejscu.<\/strong>&nbsp;Starszy przedszkolak umie ju\u017c dostrzec \u0142ad i cieszy\u0107 si\u0119 z tego. Ba\u0142agan potrafi skojarzy\u0107 z niewygod\u0105 i k\u0142opotami. Niedopuszczalne jest wi\u0119c wyr\u0119czanie dzieci w pracach porz\u0105dkowych, nawet w\u00f3wczas, gdy doros\u0142emu si\u0119 \u015bpieszy. Gdy dziecko garnie si\u0119 do pomagania i chce towarzyszy\u0107 doros\u0142ym przy sprz\u0105taniu, trzeba z tego skorzysta\u0107, chocia\u017c mo\u017ce ono przeszkadza\u0107. Problem w tym, \u017ce czynno\u015bci porz\u0105dkowe maj\u0105 swoj\u0105 logik\u0119, i dziecko musi to zrozumie\u0107. Dlatego trzeba wielokrotnie organizowa\u0107 wsp\u00f3lne sprz\u0105tanie w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/li><li>najpierw pom\u00f3c dziecku dostrzec ba\u0142agan i u\u015bwiadomi\u0107 wynikaj\u0105ce z tego k\u0142opoty;<\/li><li>&nbsp;nast\u0119pnie pokaza\u0107 dziecku, co i jak trzeba zrobi\u0107, a potem podpowiada\u0107 mu kolejne czynno\u015bci;<\/li><li>&nbsp;na zako\u0144czenie okazywa\u0107 dziecku rado\u015b\u0107, gdy uda mu si\u0119 co\u015b sen\u00adsownie wykona\u0107; nie karci\u0107 dziecka i wstrzymywa\u0107 si\u0119 od ci\u0105g\u0142ego poprawiania.<\/li><li><strong>Nawyk poszanowania czyjego\u015b wysi\u0142ku, a tak\u017ce dbania o to, aby innym nie sprawia\u0107 k\u0142opot\u00f3w.&nbsp;<\/strong>Dotyczy to zwyczajnych i codziennych spraw.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Dziecko musi wiedzie\u0107, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>trzeba wytrze\u0107 buty, bo si\u0119 nabrudzi i mama b\u0119dzie musia\u0142a umy\u0107 pod\u0142og\u0119, a to jest trudna praca;<\/li><li>&nbsp;nale\u017cy zamyka\u0107 drzwi, bo otwarte drzwi przeszkadzaj\u0105 innym;<\/li><li>&nbsp;po posi\u0142ku naczynia odnosi si\u0119 (lub odstawia) we wskazane miejsce;<\/li><li>&nbsp;nie mo\u017cna rozrzuca\u0107 przedmiot\u00f3w, bo robi si\u0119 ba\u0142agan i p\u00f3\u017aniej trzeba sprz\u0105ta\u0107.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Starsze przedszkolaki nie maj\u0105 k\u0142opot\u00f3w ze zrozumieniem sensu takich spo\u0142ecznych um\u00f3w. Co innego jednak rozumienie, a co innego nawyk. Dla utworzenia nawyku szanowania wysi\u0142ku drugiego cz\u0142owieka, doro\u015bli musz\u0105 wykorzystywa\u0107 ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119 dla wymuszania nale\u017cytych zachowa\u0144. Nie pomyli\u0142am si\u0119 &#8211; ma to by\u0107 wymuszanie. Dla kszta\u0142towania opisanych powinno\u015bci wystarczy dzieciom u\u015bwiadomi\u0107, jak one s\u0105 wa\u017cne i potrzebne. Nast\u0119pnie trzeba by\u0107 konsekwentnym w egzekwowaniu w\u0142a\u015bciwych zachowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>&nbsp;Nawyk w\u0142a\u015bciwego zachowania si\u0119 przy stole i kszta\u0142towanie dobrych manier przy jedzeniu. Dotyczy to wszystkich czynno\u015bci wykonywanych w trakcie spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w, a wi\u0119c:<\/li><li>nakrywania do sto\u0142u i sprz\u0105tania po ka\u017cdym posi\u0142ku;<\/li><li>&nbsp;siadania przy stole: dziecko ma umie\u0107 bez upominania usi\u0105\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciwie na krze\u015ble, bez podpierania g\u0142owy i \u201epok\u0142adania si\u0119&#8221;, bez zadzierania n\u00f3g, przeci\u0105gania si\u0119 i ziewania; spo\u017cywania posi\u0142ku: dziecko ma zajmowa\u0107 si\u0119 jedzeniem we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b: nie wolno krzycze\u0107, wo\u0142a\u0107 koleg\u00f3w, ale mo\u017cna cicho rozmawia\u0107 z innymi osobami siedz\u0105cymi przy stole. Wa\u017cne s\u0105 tu tak\u017ce formy grzeczno\u015bciowe: Dzi\u0119kuj\u0119&#8230;, By\u0142o smaczne&#8230;, Prosz\u0119&#8230;, Przepraszam &#8211; nie chcia\u0142em&#8230; itd. Dziecko musi rozumie\u0107, po co usiad\u0142o przy stole i czego si\u0119 od niego oczekuje.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z\u0142e nawyki tworz\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas, gdy jedzenie mylone jest z zabaw\u0105. Na przyk\u0142ad: doros\u0142y zabawia dziecko i odwraca jego uwag\u0119 od jedzenia, aby m\u00f3c co chwil\u0119 wcisn\u0105\u0107 mu co\u015b do ust. Bywa, \u017ce doro\u015bli biegaj\u0105 za dzieckiem z \u0142y\u017ck\u0105 pokarmu. Takie i podobne zachowania s\u0105 niepotrzebne i fatalne w skutkach.&nbsp;<br>Dobrych manier przy stole dziecko mo\u017cna nauczy\u0107 skutecznie, gdy doro\u015bli: sami przestrzegaj\u0105 zasad obowi\u0105zuj\u0105cych podczas jedzenia: st\u00f3\u0142 nakryty, wszyscy zajmuj\u0105 swoje miejsca, dziecko tak\u017ce siada przy nakrytym stole; zachowuj\u0105 si\u0119 przy stole tak, aby stanowi\u0107 dla dziecka wz\u00f3r do na\u015bladowania; estetycznie jedz\u0105, nie grymasz\u0105, potrafi\u0105 podzi\u0119kowa\u0107 za przyrz\u0105dzenie posi\u0142ku i posprz\u0105ta\u0107 po nim; pytaj\u0105 dziecko, ile czego na\u0142o\u017cy\u0107 na talerz, a potem podpowiadaj\u0105 \u017cyczliwie np. jak ma trzyma\u0107 widelec, gdzie od\u0142o\u017cy\u0107 pestk\u0119 z kompotu itd.; chwal\u0105 dziecko i w nagrod\u0119 pozwalaj\u0105 mu np. zje\u015b\u0107 dodatkowy deser. Czasem konieczna bywa \u0142agodna kara, np. wyproszenie od sto\u0142u. Jednak wsp\u00f3lne spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w nie mo\u017ce by\u0107 dla dziecka udr\u0119k\u0105.&nbsp;<br>Trzeba pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce dziecko nie mo\u017ce opanowa\u0107 wszyst\u00adkiego od razu. Dlatego doro\u015bli musz\u0105 zachowa\u0107 umiar i wyczu\u0107, co w danym momencie jest wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Nawyk bezkonfiktowego uk\u0142adania si\u0119 do snu. Dotyczy to, niestety, tak\u017ce starszych przedszkolak\u00f3w. Wieczorne zasypianie b\u0119dzie dla dziecka \u0142atwiejsze, gdy doro\u015bli zadbaj\u0105 o jego poczucie bezpiecze\u0144stwa. Dlatego warto stworzy\u0107 ceremonia\u0142 zako\u0144czenia dzieci\u0119cego dnia i udania si\u0119 na spoczynek. Najlepiej, je\u017celi czynno\u015bci s\u0105 stale wykonywane w tej samej kolejno\u015bci. Uk\u0142adanie do snu musi by\u0107 sytuacj\u0105 wyciszaj\u0105c\u0105 i mi\u0142\u0105 dla dziecka. Na polecenie doros\u0142ego dziecko ma umie\u0107 zako\u0144czy\u0107 zabaw\u0119, rozbiera\u0107 si\u0119 i my\u0107. Czterolatkom trzeba jeszcze pomaga\u0107 w rozbieraniu si\u0119 i myciu: doros\u0142y jest przy dziecku, podpowiada mu, co ma robi\u0107, dodaje otuchy gestem i dobrym s\u0142owem, pomaga te\u017c u\u0142o\u017cy\u0107 ubranka. Po umyciu dziecko nak\u0142ada pid\u017camk\u0119 i m\u00f3wi wszystkim: Dobranoc. W nagrod\u0119 ma kilka minut osobistego kontaktu z doros\u0142ym. Mo\u017ce to by\u0107 cicha, spokojna rozmowa, bajka czy kolejny fragment opowiadania.&nbsp; Dziecko&nbsp; ma&nbsp; rozumie\u0107, \u017ce taka przyjemno\u015b\u0107 trwa tylko chwil\u0119, i potem trzeba i\u015b\u0107 spa\u0107.<\/li><li>Nawyk radosnego budzenia si\u0119. Mi\u0142e nastawienie do \u015bwiata od tego w\u0142a\u015bnie zale\u017cy. Dlatego budzenie si\u0119 musi by\u0107 dla dziecka radosne: ma u\u015bmiechn\u0105\u0107 si\u0119, wsta\u0107 i powita\u0107 doros\u0142ych. Niedopuszczalne jest zezwalanie na kapryszenie, obnoszenie si\u0119 z minami, pokazywanie wszystkim swego z\u0142ego humoru itd. K\u0142opot w tym, \u017ce nawyku radosnego budzenia nie da si\u0119 za\u0142atwi\u0107 nakazem, a co gorsza krzykiem. Radosne budzenie trzeba wymodelowa\u0107. Doros\u0142y promiennym u\u015bmiechem \u201ezara\u017ca&#8221; dziecko, a potem razem ciesz\u0105 si\u0119 z tego, \u017ce zaczyna si\u0119 wsp\u00f3lny dzie\u0144. Gdy dzieci s\u0105 starsze, rodzice mniej na to zwracaj\u0105 uwag\u0119, a szkoda. To, jak si\u0119 dziecko budzi, zale\u017cy w du\u017cej mierze od zachowania doros\u0142ych. Je\u017celi wstaj\u0105c, doro\u015bli sami narzekaj\u0105 marudz\u0105, dziecko b\u0119dzie podobnie rozpoczyna\u0142o dzie\u0144. Dodam tu jeszcze, \u017ce je\u017celi ranek zaczyna si\u0119 od po\u015bpiechu i pokrzykiwania, to ca\u0142y dzie\u0144 wype\u0142niony jest niepokojem i zdenerwowaniem, bez widocznej przyczyny. Dotyczy to tak\u017ce dzieci.<\/li><li>Nawyk w\u0142a\u015bciwego zachowania si\u0119 w ubikacji. S\u0105 to trudne problemy, nawet dla starszych przedszkolak\u00f3w. Nauka sygnalizowania potrzeb fizjologicznych to jedno z najwa\u017cniejszych zada\u0144 stoj\u0105cych przed dzieckiem pierwszych latach \u017cycia. W badaniach nad osi\u0105gni\u0119ciami czterolatk\u00f3w stwierdzono, \u017ce mniej ni\u017c po\u0142owa dzieci opanowa\u0142a te czynno\u015bci w stopniu zadawalaj\u0105cym. Nale\u017cy wi\u0119c oczekiwa\u0107, \u017ce tak jest w ka\u017cdym przedszkolu. Za\u0142atwianie potrzeb fizjologicznych wi\u0105\u00ad\u017ce si\u0119 z przynale\u017cno\u015bci\u0105 do p\u0142ci: inaczej za\u0142atwiaj\u0105 si\u0119 dziewczynki, a inaczej ch\u0142opcy. Nie mo\u017cna tego myli\u0107, bo dziecko, zw\u0142aszcza starszy przedszkolak, musi si\u0119 zachowywa\u0107 zgodnie z w\u0142as\u00adn\u0105 p\u0142ci\u0105. Mo\u017ce to by\u0107 trudne dla samotnych matek wychowuj\u0105cych ch\u0142opc\u00f3w albo dla samotnych ojc\u00f3w wychowuj\u0105cych dziewczynki. Je\u017celi w najbli\u017cszym otoczeniu nie ma dziadka lub wujka, ch\u0142opiec mo\u017ce mie\u0107 zbyt ma\u0142o wzor\u00f3w m\u0119skiego zachowania si\u0119. Trzeba jednak ten problem m\u0105drze rozwi\u0105za\u0107. Znowu potrzebna jest rozmowa z rodzicami. Ojc\u00f3w samotnie wychowuj\u0105ce dziewczynki trzeba nam\u00f3wi\u0107 do tego, \u017ceby zwr\u00f3cili si\u0119 z pro\u015bb\u0105 do cioci, aby nauczy\u0142a dziecko zachowywa\u0107 si\u0119 w ubikacji tak, jak damy zwyk\u0142y to czyni\u0107. Trzeba te\u017c u\u015bwiadomi\u0107 samotnym matkom, aby poprosi\u0142y kogo\u015b, komu mo\u017cna zaufa\u0107, \u017ceby nauczy\u0142 ch\u0142opca w\u0142a\u015bciwego zachowania si\u0119 w ubikacji.<\/li><li>Nawyk samodzielnego rozbierania i ubierania si\u0119, a tak\u017ce dbania o swoje ubrania. Od tego zale\u017cy samodzielno\u015b\u0107 dziecka. Rodzice s\u0105 sk\u0142onni wyr\u0119cza\u0107 dziecko w tych czynno\u015bciach, gdy\u017c, albo nie maj\u0105 cierpliwo\u015bci, albo si\u0119 \u015bpiesz\u0105 i nie przewidzieli czasu, jaki jest potrzebny dziecku na samodzielne zmaganie si\u0119 z cz\u0119\u015bciami swej garderoby. Trudno to zmieni\u0107, nawet w\u00f3wczas, gdy wyja\u015bni si\u0119 rodzicom, jak wa\u017cne jest to, aby dziecko umia\u0142o samodzielnie na\u0142o\u017cy\u0107 i zdj\u0105\u0107 ubranie, a tak\u017ce u\u0142o\u017cy\u0107 je we w\u0142a\u015bciwym miejscu. Na terenie przedszkola trzeba sobie z tym poradzi\u0107. Wystarczy, aby na pocz\u0105tku roku szkolnego kto\u015b z personelu by\u0142 w szatni i delikatnie zwr\u00f3ci\u0142 rodzicom uwag\u0119 w taki na przyk\u0142ad spos\u00f3b: Marysia jest starszym przedszkolakiem i potraf sama si\u0119 rozebra\u0107. Nie trzeba jej wyr\u0119cza\u0107&#8230;, Tomek potraf sam w\u0142o\u017cy\u0107 buty do szafeczki, a kurtk\u0119 powiesi\u0107 na wieszaku&#8230;, U nas dzieci same si\u0119 roz\u00adbieraj\u0105&#8230; itp.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zadowolenie z ka\u017cdego przejawu samodzielno\u015bci dziecka. Doros\u0142y nie mo\u017ce ci\u0105gle poprawia\u0107, strofowa\u0107 i pokazywa\u0107 min\u0105 \u017ce \u201ejest nie tak&#8221;. Kiedy cz\u0142owiek zaczyna si\u0119 czego\u015b uczy\u0107, na pocz\u0105tku zawsze jest niezdarny i nie\u00aduwa\u017cny Nadmierne korygowanie dzieci\u0119cych czynno\u015bci spowoduje, \u017ce dziecko skojarzy czynno\u015b\u0107, kt\u00f3rej ma si\u0119 nauczy\u0107, z niezadowoleniem doros\u0142ego i przykrymi doznaniami. Zamiast \u0107wiczy\u0107, b\u0119dzie unika\u0107 wykonywania tego, czego wymaga doros\u0142y. Przewiduj\u0105c przykro\u015bci, b\u0119dzie te\u017c broni\u0107 si\u0119 p\u0142aczem i wstrzymywaniem si\u0119 od dzia\u0142ania. Grozi to wyuczeniem bezradno\u015bci. Cierpliwo\u015b\u0107. Nie uda\u0142o si\u0119 raz, to nic. Trzeba pochwali\u0107 dziecko za wysi\u0142ek i tak d\u0142ugo \u0107wiczy\u0107 &#8211; podpowiada\u0107 czynno\u015bci, zach\u0119ca\u0107 do ich wykonania, podtrzymywa\u0107 w d\u0105\u017ceniu do celu &#8211; a\u017c dziecku uda si\u0119 je wykona\u0107. Nie wolno zapomnie\u0107 o okazaniu rado\u015bci z dzieci\u0119cego sukcesu i zach\u0119ca\u0107 do samodzielnego powtarzania.<br>&nbsp;Systematyczno\u015b\u0107 i konsekwencja. Bez tego nie da si\u0119 przekszta\u0142ci\u0107 czynno\u015bci samoobs\u0142ugowych w nawyki. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 k\u0142opoty z systematycznym myciem z\u0119b\u00f3w. Mimo \u201esmacznych past&#8221;, samo szczotkowanie z\u0119b\u00f3w jest ma\u0142o przyjemne. Nic dziwnego, \u017ce o konieczno\u015bci mycia z\u0119b\u00f3w trzeba dzieciom ci\u0105\u00adgle przypomina\u0107. Nawyk mycia z\u0119b\u00f3w ukszta\u0142tuje si\u0119 dopiero po latach przymuszania dzieci do codziennego dbania o higien\u0119 jamy ustnej. Podobnie jest z innymi nawykami higienicznymi. Nie nale\u017cy oczekiwa\u0107 od dziecka, \u017ce odczu\u00adje dyskomfort z powodu nieumycia r\u0105k, n\u00f3g czy te\u017c twarzy itd. Nie ma rady &#8211; doros\u0142y musi ci\u0105gle pilnowa\u0107, przypomina\u0107 i chwali\u0107, gdy dziecko samo chce zadba\u0107 o siebie i sw\u00f3j wygl\u0105d. Tylko w taki spos\u00f3b mo\u017cna doprowadzi\u0107 do ukszta\u0142towa\u00adnia nawyk\u00f3w higienicznych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" style=\"text-align:right\">&nbsp;autor: mgr E. Zieli\u0144ska &#8211; doradca metodyczny,<br>&nbsp;nauczycielka wychowania przedszkolnego<br>(Bli\u017cej Przedszkola nr7-8\/2011)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W przedszkolach sporo uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 kszta\u0142towaniu umiej\u0119tno\u015bci &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-92","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/92","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/92\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93,"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/92\/revisions\/93"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/przedszkola-lwowekslaski.pl\/nowa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}